Aktualności

Prawo cywilne - Odsetki ustawowe, a odsetki maksymalne.

2014-11-24 | Prawo cywilne

Odsetki ustawowe, a odsetki maksymalne

Opóźnienie w świadczeniu pieniężnym dłużnika powoduje co do zasady, iż zgodnie z art. 481 § 1 KC wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia. W przypadku braku innych zastrzeżeń umownych wierzycielowi należą się odsetki ustawowe.

Wysokość odsetek ustawowych określa każdorazowo Rada Ministrów w rozporządzeniu. Obecnie, według Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2008 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych (Dz. U. 2008 Nr 220, poz. 1434), które weszło w życie z dniem 15 grudnia 2008 r., odsetki ustawowe w skali roku wynoszą 13 %.

Strony mogą również zastrzec oprocentowanie według stopy wyższej niż stopa ustawowa, jednakże ze względu na ograniczenie tzw. lichwy, wprowadzanej w niektórych umowach, przewidziano górną wysokość odsetek, której strony nie mogą przekraczać. Zgodnie z art. 359 § 21 KC maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (odsetki maksymalne). W przypadku gdy wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne.

Z dniem 9 października 2014 r. doszło do paradoksu prawnego, bowiem zastrzeżenie umowne o odsetkach maksymalnych stało się bardziej korzystne dla dłużnika, niż w sytuacji, gdyby zastosowano standardowe odsetki ustawowe. Stało się tak dlatego, iż w dniu 8 października 2014 r. Rada Polityki Pieniężnej podjęła decyzję o obniżce stopy oprocentowania kredytu lombardowego NBP do poziomu 3,00 %, w związku z czym stawka odsetek maksymalnych od dnia 9 października 2014 r. wynosi 12 %.

Porównując kwoty odsetek maksymalnych i ustawowych pierwszy raz w historii doszło do sytuacji, w której umownie zastrzeżone odsetki muszą być niższe od odsetek ustawowych. W konsekwencji, dla wierzyciela korzystniejsze będzie nie wskazywanie żadnych odsetek zamiast wprowadzaniu klauzul o korzystaniu z odsetek maksymalnych. Gdyby bowiem klauzula taka się pojawiła, pobierane odsetki będą niższe niż przysługujące wierzycielowi odsetki ustawowe, przewidziane przepisami prawa.

Powyższe nie oznacza, że odsetki ustawowe nie będą stosowane lub będą obniżane do wysokości odsetek maksymalnych. Jeżeli strony w umowie wskażą, że stosowane będą odsetki ustawowe lub też nie posłużą się żadnym postanowieniem umownym w tym zakresie, to nadal w ich przypadku stosowane będzie oprocentowanie 13% w skali roku. Jedynie postanowienie umowne o odsetkach maksymalnych lub postanowienie o odsetkach w określonej, wyższej niż 12% wysokości, spowoduje, że pobierane będą one z uwzględnieniem stopy 12% w skali roku.

Zaufali nam m.in.:
© Tomasz Madejczyk Kancelaria prawna Bełchatów
design: iNTERCODE