Prawo Cywilne: podmiot (współ)kupujący może skutecznie odstąpić od umowy w całości w razie wady.

Podmiot (współ)kupujący, który nabył zupełną własność rzeczy sprzedanej w drodze darowizny udziału we współwłasności może skutecznie odstąpić od umowy w całości w razie wystąpienia wady rzeczy sprzedanej.

 

Sąd Najwyższy w powiększonym składzie siedmiu sędziów Izby Cywilnej, stanął przed koniecznością udzielenia odpowiedzi na pytanie prawne jakie skierował w dn. 9 czerwca 2015 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie w sprawie IX Ca 232/15. Przedmiotem zagadnienia prawnego, które nastręczało olsztyńskiemu sądowi kłopotów interpretacyjnych była następująca kwestia: ,,Czy darowizna udziału we współwłasności rzeczy ruchomej na rzecz współwłaściciela tej rzeczy powoduje przejście na obdarowanego uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy w postaci uprawnienia do odstąpienia od umowy sprzedaży w całości?”.

 

Sąd Najwyższy w dniu 19 października 2016 r., udzielił na powyższe pytanie odpowiedzi pozytywnej wskazując, iż: Darowizna udziału we współwłasności rzeczy ruchomej przez jednego z dwóch współwłaścicieli na rzecz drugiego powoduje - jeżeli umowa darowizny nie stanowi inaczej - przejście na obdarowanego uprawnienia do odstąpienia od umowy sprzedaży (przepisy o rękojmi za wady), na podstawie której doszło do nabycia współwłasności rzeczy.

 

Wątpliwości nasunęły się wobec zasadności wykorzystania uprawnienia odstąpienia od umowy po ujawnieniu się wady fizycznej rzeczy sprzedanej przez współwłaściciela tejże rzeczy, w sytuacji kiedy drugi kupujący dokonał poprzez umowę darowizny przeniesienia na niego własności swego udziału. Czy zatem przeniesienie udziału w prawie własności aktem darowizny, czyniąc tym samym obdarowanego jedynym właścicielem rzeczy pociąga za sobą także przejście prawa do odstąpienia od umowy w całości? Odpowiedzi na to pytanie próżno było szukać w przepisach Kodeksu cywilnego regulujących odpowiedzialność z tytułu rękojmi (zarówno rzeczy sprzedanej jak i darowanej), nie wskazywały one bowiem czy uprawnienia kupującego w okoliczności ujawnienia wady rzeczy przechodzą na jego następców prawnych.

 

SN zauważył, iż w przeszłości podejmowano już uchwały na skutek podobnych pytań prawnych, jednakże powstałych na tle innych okoliczności faktycznych i prawnych, a mianowicie: w uchwale Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z dnia 30 grudnia 1988 r., III CZP 48/88 - przyjęto dorozumiane przejście wskazanych uprawnień, natomiast w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2004 r., III CZP 96/03 - dopuszczono przeniesienie uprawnień w ograniczonym zakresie.

 

Jednakże w opisywanej uchwale dotyczącej sprawy III CZP 5/16 Sąd Najwyższy mając na uwadze rozbieżności, jakie panują w doktrynie i orzecznictwie – w zakresie umowy sprzedaży - w przedmiocie uzasadnienia przejścia na kolejnych nabywców rzeczy uprawnień z tytułu rękojmi, a także orzeczniczą tendencję rozszerzania podmiotowego zakresu rękojmi, wskazał ostatecznie, iż na nabywcę udziału we własności rzeczy przechodzi także współuprawnienie do odstąpienia od umowy sprzedaży, w przeciwnym razie nie mógłby on skutecznie podnieść swoich roszczeń wynikających z rękojmi.

Zaufali nam m.in.:
© Tomasz Madejczyk Kancelaria prawna Bełchatów
design: iNTERCODE