Prawo Cywilne: rozpoznanie spraw na posiedzeniu niejawnym.

Jedną z instytucji procesowego prawa cywilnego wprowadzonych ustawą nowelizującą z dnia 10.072015 r. - Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz innych niektórych ustaw jest możliwość rozpoznania przez sąd sprawy na posiedzeniu niejawnym.

 

Instrument ten istniał już w polskim porządku prawnym w postaci art. 49717 k.p.c, w treści obowiązującej od dnia 20.03.2007 r. do dnia 02.05.2012 r. Zgodnie z ówczesnym brzmieniem tego przepisu stanowiącego lex specialis postępowania cywilnego w sprawach gospodarczych – sąd mógł wydać wyrok na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów doszedł do przekonania, że w świetle całokształtu przytoczonych twierdzeń, zgłoszonych wniosków dowodowych i zarzutów, przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.

 

Nowo dodany, znajdujący zastosowanie w postępowaniach cywilnych – zarówno w procesie jak i postępowaniu nieprocesowym wszczętych po dniu 08.09.2016 r., art. 1481 k.p.c jest treściowo tożsamym rozwiązaniem z wyżej wskazanym, nieobowiązującym już art. 49717 k.p.c.

 

Porównanie treści normatywnej

Art. 1481 k.p.c

Art. 47917 k.p.c

§ 1. Sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.

§ 2. W przypadkach, o których mowa w § 1, sąd wydaje postanowienia dowodowe na posiedzeniu niejawnym.

§ 3. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, chyba że pozwany uznał powództwo.

 

§1. Sąd może wydać wyrok na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo oraz gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń, zgłoszonych wniosków dowodowych i zarzutów - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.

§ 2. Wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, chyba że pozwany uznał powództwo.

§ 3. W przypadkach, o których mowa w § 1, postanowienia dowodowe sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym.

 

 

Reasumując, poczynić należy pewne uwagi natury praktycznej, o których należy pamiętać wszczynając postępowanie cywilne po dniu 08.09.2016 r.

 

  1. Niezależnie od wystąpienia przesłanek uprawniających sąd do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym - w przypadku zgłoszenia przez jedną ze stron wniosku o przeprowadzenie rozprawy, niedopuszczalne jest rozpoznanie sprawy w tymże trybie.

 

  1. Wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie musi zostać złoży w pierwszym piśmie procesowym strony (pozew, odpowiedź na pozew, sprzeciw/ zarzuty od nakazu zapłaty), późniejsze zgłoszenie wniosku pozostaje bez wpływu na sposób procedowania przez sąd.

 

  1. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest dopuszczalne (zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu) wyłącznie w sytuacji gdy obie strony złożą pisma procesowe wraz z wnioskami dowodowymi i dokumentami. W przypadku nie złożenia przez pozwanego odpowiedzi na pozew– czy to na zasadach ogólnych czy w odpowiedzi na zobowiązanie sądu, (względnie zarzutów/sprzeciwu od nakazu zapłaty) uniemożliwiać będzie rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

 

  1. Sposób rozpoznania sprawy uniemożliwia stronom składanie zastrzeżeń w trybie art. 162 k.p.c. z którego możliwość skorzystania uwarunkowana jest rozpoznaniem sprawy na rozprawie. Również procedowanie dowodu z zeznań świadków, co do zasady zamknie drogę do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

 

Przywrócona do polskiego postępowania cywilnego instytucja rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym realizuje zasadę szybkości postępowania cywilnego. Może ona znaleźć zastosowanie w sprawach w których postępowanie dowodowe zasadniczo może ograniczać się do przeprowadzenia dowodów z dokumentów lub też w sytuacji skutecznego zgłoszenia przez pozwanego zarzutu przedawnienia lub też potrącenia. Co istotne dopuszczalność rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależniona od wartości przedmiotu sporu, co oznacza, że zarówno Sąd Rejonowy jak i Sąd Okręgowy rozpoznający sprawę w I instancji będzie mógł wydać wyrok na posiedzeniu niejawnym.

 

Zaufali nam m.in.:
© Tomasz Madejczyk Kancelaria prawna Bełchatów
design: iNTERCODE