Prawo Nieruchomości: podatek dochodowy przy sprzedaży nieruchomości stanowiącej współwłasność (..).

Podatek dochodowy przy sprzedaży nieruchomości stanowiącej współwłasność małżeńską, po śmierci jednego z małżonków – w kontekście wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 1065/14

 

Art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 361) reguluje kwestię, co jest źródłem przychodów, a w konsekwencji od czego należy zapłacić podatek dochodowy.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit a) ustawy PIT takim źródłem przychodu jest odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.

W oparciu o powyższą podstawę prawną w orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowała się rozbieżność czy w sytuacji sprzedaży nieruchomości stanowiącej współwłasność małżeńską, po śmierci jednego z małżonków, przed upływem 5 lat od daty nabycia nieruchomości w drodze otwarcia spadku, od części nieruchomości nabytej w drodze dziedziczenia, należy zapłacić podatek dochodowy.

Za poglądem uznającym, iż w powyższej sytuacji podatek dochodowy jest nienależny opowiedział się m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, który w wyroku z dnia 22 września 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 625/15 wskazał, iż nie stanowi "nabycia" w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nabycie w drodze spadku po współmałżonku, zakupionej w ramach ustawowej wspólności małżeńskiej do majątku wspólnego nieruchomości. Konsekwentnie, w takim przypadku nie można przyjąć, że pięcioletni termin, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy biegnie od daty nabycia nieruchomości w drodze otwarcia spadku (taki sam pogląd przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 29 lipca 2015 r. w sprawie prowadzonej pod sygnatura akt I SA/Łd 569/15). Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Go 136/14 uznał, iż nie ma możliwości określenia w jakiej części nastąpiło nabycie nieruchomości, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przez małżonków nabywających razem tą nieruchomość, a pozostających w majątkowej wspólności małżeńskiej z art. 31 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. 2012 r. poz. 788). Nie jest też możliwe nabycie w określonym udziale nieruchomości przez małżonków pozostających we wspólności majątkowej małżeńskiej i działających jednocześnie, co wynika z istoty wspólności małżeńskiej. Wobec czego Sąd doszedł do wniosku, iż brak jest podstaw do naliczenia podatku dochodowego.

Za odmiennym poglądem natomiast opowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 stycznia 2016 r. II FSK 2319/13. NSA uznał, że nabyciem w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie jest przyznanie rzeczy na wyłączną własność jednemu z małżonków, w wyniku którego wartość otrzymanej przez daną osobę rzeczy mieści się w udziale, jaki byłemu małżonkowi przysługuje w majątku dorobkowym małżeńskim dłużej niż 5 lat; za takie nabycie należy natomiast uznać wartość otrzymanych przez byłego małżonka nieruchomości lub praw, która przekracza jego udział w majątku wspólnym, zaś za datę nabycia tego udziału powinno się przyjąć m.in. moment nabycia spadku po małżonku, od którego nie upłynął jeszcze okres pięcioletni.

W najbardziej aktualnym orzeczeniu – wyrok z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 1065/14 - Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie przychylił się do drugiego z zaprezentowanych wyżej poglądów i uznał, że wspólne nabycie nieruchomości przez małżonków i nabycie udziału nieruchomości w drodze dziedziczenia to dwie różne daty nabycia i w sytuacji sprzedaży nieruchomości stanowiącej współwłasność małżeńską, po śmierci jednego z małżonków, przed upływem 5 lat od daty nabycia nieruchomości w drodze otwarcia spadku, od części nieruchomości nabytej w drodze dziedziczenia, należy zapłacić podatek dochodowy.

Stanowisko występujące w orzeczeniach NSA jest niekorzystne dla podatników, jednak z uwagi na liczne rozbieżności w orzecznictwie NSA powinien rozstrzygnąć pojawiające się rozbieżności w formie uchwały.

 

Zaufali nam m.in.:
© Tomasz Madejczyk Kancelaria prawna Bełchatów
design: iNTERCODE